Σύνδεση

Σύνδεση

Φωτογραφία του Λώρενς την εποχή που πολεμούσε τους Τούρκους στην αραβική έρημο

Οι πόλεμοι δεν διεξάγονται μόνο στα πεδία των μαχών. Πολύτιμα όπλα των στρατών δεν είναι μόνο η σπάθη, το τουφέκι, η λόγχη και η οβίδα, αλλά και οι κατάσκοποι, οι «άνθρωποι–σκιές» που δρουν στο παρασκήνιο συλλέγοντας πολύτιμες πληροφορίες ή προκαλώντας δολιοφθορές και αναστάτωση στα μετόπισθεν. Στο αφιέρωμα αυτό παρουσιάζονται οι πιο γνωστοί κατάσκοποι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Άραγε πόσοι να είναι αυτοί που ήταν εξίσου σημαντικοί αλλά δεν αποκαλύφθηκε ποτέ η ταυτότητά τους μέχρι σήμερα;

 

Thomas Edward Lawrence (1888-1935): Γεννημένος στο Tremadog της Ουαλίας, νόθος γιος του Sir Thomas Chapman και της Sarah Junner, γκουβερνάντας. Ο πατέρας του εγκατέλειψε την οικογένειά του στην Ιρλανδία και έζησε με τη νέα του οικογένεια σε διάφορα μέρη της Βρετανίας. Το 1896 μετακόμισαν στην Οξφόρδη, όπου 11 χρόνια αργότερα ο Lawrence έγινε δεκτός στο τμήμα Ιστορίας του Jesus College. Το 1908, έλαβε στρατιωτική εκπαίδευση στο Σώμα Αξιωματικών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Ο Λέοναρντ Γούλεϋ (δεξιά) και ο Λώρενς σε φωτογραφία όταν συμμετείχαν στις ανασκαφές του Βρετανικού Μουσείου στο Καρχεμίς της Συρίας την άνοιξη του 1913, έναν χρόνο πριν ξεσπάσει ο Μεγάλος Πόλεμος

Μετά την αποφοίτησή του, από το 1910 ως το 1914 συμμετείχε ως αρχαιολόγος σε διάφορες ανασκαφές στη Μέση Ανατολή. Η εμπειρία του από τη Μέση Ανατολή (τότε υπό οθωμανική κυριαρχία) και η κλίση του στις γλώσσες (γνώριζε Γαλλικά, Αρχαία Ελληνικά και Αραβικά) τον κατέστησαν πολύτιμο συνεργάτη των μυστικών υπηρεσιών του Βρετανικού Στρατού. Από τον Ιανουάριο ως τον Μάιο του 1914, ο Lawrence συμμετείχε σε αρχαιολογικές έρευνες στην έρημο Νέγκεβ, οι οποίες στην πραγματικότητα ήταν συγκαλυμμένες αποστολές κατασκοπίας. Κατέγραψε με ακρίβεια τις τοποθεσίες με υδάτινα αποθέματα, χαρτογράφησε την έρημο, κατέγραψε το σιδηροδρομικό δίκτυο, κατασκευασμένο από τους Γερμανούς, και επισκέφθηκε στρατηγικές περιοχές όπως την Πέτρα και την Άκαμπα.

Κατατάχθηκε στον Βρετανικό Στρατό τον Οκτώβριο του 1914, τρεις μήνες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών. Το Γραφείο Αραβικών Υποθέσεων του βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών επέλεξε ως στρατηγική την υποκίνηση εξεγέρσεων των αραβικών πληθυσμών ενάντια στην οθωμανική εξουσία. Κατά συνέπεια, μεγάλος αριθμός οθωμανικών στρατευμάτων θα αποσπώταν από κρίσιμες περιοχές του μετώπου για την κατάπνιξη των εξεγέρσεων. Κατάλληλος άνθρωπος για αυτή την αποστολή δεν ήταν άλλος από τον Lawrence, έμπειρο σε θέματα Μέσης Ανατολής, που τότε βρισκόταν στο Κάιρο. Τον Οκτώβριο του 1916, ο Lawrence έκανε επαφή με τους Χασεμίτες στη Χετζάζ. Σε συνεργασία με τον Άραβα ηγέτη, εμίρη Φεϊζάλ από τη Μέκκα, εξαπέλυσε σφοδρό ανταρτοπόλεμο εναντίον των οθωμανικών στρατευμάτων. Τα αραβικά άτακτα στρατεύματα αποδείχτηκαν πολύτιμες δυνάμεις. Αντί μιας μετωπικής επίθεσης στο κέντρο της οθωμανικής δύναμης στην περιοχή, στη Μεδίνα, οι Άραβες του Lawrence χτύπαγαν ανελέητα τις γραμμές εφοδιασμού των Οθωμανών, τη σιδηροδρομική γραμμή Χετζάζ. Οι Οθωμανοί βρέθηκαν να αμύνονται πλέον σε ένα εκτεταμένο μέτωπο.

Ο Λώρενς σε αραβική ενδυμασία

Οι επιτυχίες διαδέχονταν η μία την άλλη. Στις 6 Ιουλίου 1917, κατελήφθη η Άκαμπα, σημαντικό λιμάνι της Ιορδανίας. Τον Ιανουάριο του 1918, οι Άραβες αντάρτες και ο Lawrence θριάμβευσαν εναντίον των Οθωμανών στη Μάχη του Ταφιλέ, νοτιοδυτικά της Νεκράς Θάλασσας. Ο Lawrence παρασημοφορήθηκε για την επιτυχία αυτή και προήχθη στον βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Οι Οθωμανοί, εξαγριωμένοι από τις καταστροφές που υπέστησαν στα χέρια του Lawrence, τον επικήρυξαν με 15.000 λίρες, αλλά κανείς Άραβας δεν τον πρόδωσε. Είχε κερδίσει τον σεβασμό και την εμπιστοσύνη όλων των Αράβων. Εξάλλου, και ο ίδιος είχε δεθεί με τους Άραβες, υιοθετώντας την ενδυμασία και τα έθιμά τους.

Ο Lawrence συμμετείχε ενεργά στην κατάληψη της Δαμασκού, αν και εισήλθε στην πόλη μόλις τρεις μέρες μετά την είσοδο των βρετανικών στρατευμάτων. Είχε οραματιστεί την ίδρυση ενός αραβικού ενωμένου κράτους με πρωτεύουσα τη Δαμασκό και προσπάθησε να πείσει τους Βρετανούς ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν προς συμφέρον τους. Ωστόσο, η γαλλοβρετανική συμφωνία Sykes-Picot επεφύλασσε μια αποικιοκρατικού τύπου διακυβέρνηση για τους αραβικούς λαούς.

Ο Πήτερ Ο' Τουλ, ο μεγάλος Ιρλανδός ηθοποιός που αποθανάτισε τον θρύλο του Λώρενς της Αραβίας και πρωταγωνίστησε σε μια ταινία που έμελλε να γίνει η ίδια θρύλος

Μετά το τέλος του πολέμου, επέστρεψε στη Βρετανία με το βαθμό του συνταγματάρχη. Όμως, δεν έμεινε εκτός δράσης. Συμμετείχε στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων ως μέλος της αραβικής αντιπροσωπείας και εργαζόταν για το Foreign Office και ως σύμβουλος του Winston Churchill to 1921 στο Υπουργείο Αποικιών. Από τον Αύγουστο του 1922 ως τον Μάρτιο του 1935 υπηρέτησε στη RAF. Δύο μήνες μετά την αποχώρηση του από τη RAF τραυματίστηκε θανάσιμα σε μοτοσυκλετιστικό ατύχημα στο Ντόρσετ ενώ προσπαθούσε να αποφύγει δύο αγόρια – ποδηλάτες.

Ο Lawrence είναι ίσως ο πιο αγαπητός και διάσημος κατάσκοπος του κοινού. Αποθανατίστηκε με τις φωτογραφίες που τράβηξε ο Αμερικανός δημοσιογράφος Lowel Thomas κατά τη διάρκεια της αραβικής εξέγερσης. Ιδεαλιστής, ρομαντικός, οραματιστής, ευαίσθητος έγινε συνώνυμο της περιπέτειας. Με το τέλος του ουσιαστικά έδυσε και το κίνημα του οριενταλισμού, που είχε ακμάσει στον 19ο αιώνα. Άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο με τις «Επτά Στήλες της Σοφίας (1922)», την «Επανάσταση στην Έρημο (1922)» και μία μετάφραση της Οδύσσειας του Ομήρου να εξέχουν. Η ταινία «Lawrence of Arabia» το 1962, με πρωταγωνιστή τον Peter O΄ Τoole, του χάρισε αιώνια φήμη. Την αιώνια δόξα όμως, ο Lawrence, την είχε ήδη κερδίσει, κυριολεκτικά, με το σπαθί του.

Η αφίσα της ταινίας "Λώρενς της Αραβίας", 1962


Ο/Η συγγραφέας Γιάννης Χρονόπουλος έχει γράψει επίσης το βιβλίο:
Τα Cookies μας επιτρέπουν να σας προσφέρουμε μια καλύτερη και ασφαλέστερη εμπειρία κατά τη χρήση του δικτυακού μας τόπου. Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Historical Quest αποδέχεστε τη χρήση Cookies. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε διαβάστε τους Όρους Χρήσης & Απορρήτου.