Της Αθανασίας Γεωργοπούλου

The strawberry statement (Φράουλες και αίμα), 1970: σκηνοθεσία Stuart Hagmann, σενάριο βασισμένο στο βιβλίο του James Simon Kunen. Πρωταγωνιστούν Bruce Davison, Kim Darby.

 

Ο Σάιμον είναι φοιτητής σε ένα διάσημο αμερικανικό πανεπιστήμιο, είναι διακεκριμένο μέλος της ομάδας κωπηλασίας και όλη του η έγνοια είναι να διαβάσει για να τελειώσει σύντομα και να βρει μια καλή δουλειά με πολλά χρήματα. Μαθαίνει για τις φοιτητικές κινητοποιήσεις που ξεκινούν στο πανεπιστήμιό του μέσω μιας κοπέλας που πετυχαίνει γυμνή στο δωμάτιο όπου μένει μαζί με τον συγκάτοικό του. Τους μιλά για την ανάμειξη του πανεπιστημίου στον πόλεμο και τις ρατσιστικές μεθόδους του απέναντι στη μαύρη κοινότητα της πόλης και για την καθιστική διαμαρτυρία στο γραφείο του προέδρου. Βρισκόμαστε στα 1968 και τα πανεπιστήμια είναι έτοιμα να πάρουν φωτιά από το Μπέρκλευ μέχρι το Παρίσι. Ο Σάιμον με την κάμερά του στο χέρι ξεκινά για την κατάληψη. Πολιτικά κίνητρα δε φαίνεται να υπάρχουν ακόμα, αρκεί η ελπίδα ότι εκεί θα υπάρχουν πολλά κορίτσια.

Πράγματι οι προσδοκίες του επαληθεύονται και γνωρίζει τον έρωτα στο πρόσωπο μιας άλλης διαμαρτυρόμενης φοιτήτριας. Χωρίς ιδιαίτερη σκέψη καταλήγει μέσα στο κατειλημμένο γραφείο του Προέδρου. Βρίσκεται μπροστά σε έναν κατάμεστο από φοιτητές χώρο. Άτομα είναι ξαπλωμένα παντού, τραγουδούν, κάνουν έρωτα ή κουβεντιάζουν για πολιτικά και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων, για τον τρόπο που τα ΜΜΕ παρερμηνεύουν τον αγώνα τους, για το πώς θα επικοινωνήσουν πιο εύστοχα και πιο αποτελεσματικά με τους πολίτες εξηγώντας το λόγο και τους σκοπούς της κινητοποίησής τους. Όλα αυτά μαζί και ταυτοχρόνως. Οργανώνονται σε ομάδες τροφίμων, περιφρούρησης, επικοινωνίας κ.ά. Κάποιοι φαίνεται να έχουν πάρει πολύ σοβαρά την όλη διαδικασία, ενώ κάποιοι άλλοι όχι. Ο πρωταγωνιστής μας ανήκει ακόμη στη δεύτερη κατηγορία και βρίσκεται από το πουθενά μέλος της ομάδας τροφίμων και υπεύθυνος φωτοτυπιών. Περνάει την ώρα του στο μπάνιο του Προέδρου παίζοντας με τον αφρό ξυρίσματος σαν πιτσιρίκι, την ώρα που από το βάθος ακούγεται η φράση: «Τώρα ψηφίζουμε για το αν θέλουμε να ψηφίσουμε για την εκλογή μου ως προέδρου της διαδικασίας». Η φράση αυτή, παράδοξη εν πρώτοις, ακούγεται οικεία σε όσους τυχόν παρευρέθηκαν στις καλοκαιρινές πλατείες...

Η Λίντα τον βρίσκει και του προτείνει να πάνε μαζί για ανεφοδιασμό των καταληψιών με τρόφιμα από παρακείμενο παντοπωλείο που υποστηρίζει τον αγώνα τους. Χαρακτηριστική η σκηνή στο κατάστημα όπου, ενώ ο Σάιμον και η Λίντα ζητούν ευγενικά από τον ιδιοκτήτη να τους δώσει ό,τι έχει ευχαρίστηση, εκείνος σηκώνει τα χέρια ψηλά σαν να τον ληστεύουν και τους λέει να πάρουν ό, τι θέλουν και τα πιο ακριβά ακόμη. Σε επίμονες παραινέσεις του Σάιμον να κατεβάσει τα χέρια του, εκείνος ανταπάντα: «Πρέπει να με κλέψετε, δεν καταλαβαίνεις...η ασφάλειά μου...». Σε επόμενη δράση του κινήματος, σε μια παιδική χαρά, αρκετοί φοιτητές αιφνιδιάζουν δυο αστυνομικούς και τους μεταχειρίζονται ως παιχνίδια, πετώντας τους ο ένας στον άλλο και βγάζοντάς τους τις στολές. Αποτέλεσμα είναι να οδηγηθούν όλοι στο τμήμα από όπου αφήνονται ελεύθεροι μετά από λίγο. Η στάση της αστυνομίας εδώ φανερώνει πόσο ακίνδυνη θεωρούσαν τη δράση των φοιτητών, την οποία αντιμετώπιζαν περίπου σαν μια νεανική τρέλα που θα τους περάσει.

Μετά από αυτό το περιστατικό, ο Σάιμον εξομολογείται στη Λίντα ότι δε θέλει να ανατινάζει κτίρια και πιστεύει ότι αυτό είναι το επόμενο βήμα αυτής της δράσης. Κουράστηκε πολύ να μπει σ' αυτή τη σχολή, είναι 20 χρονών και πολύ μπερδεμένος. Η Λίντα τον αφήνει προσωρινά. Το χωρισμό τους ακολουθεί μια επίθεση στο Σάιμον από ένα δεξιό συναθλητή του στην κωπηλασία. Ο Σάιμον αποφασίζει να χρησιμοποιήσει τα τραύματά του στον επικοινωνιακό αγώνα των καταληψιών κατά της αστυνομίας και φωτογραφίζεται ως θύμα αστυνομικής βίας. Η φήμη του ήρωα κάνει μια όμορφη φοιτήτρια να του προσφέρει τα κάλλη της ρωτώντας τον χαρακτηριστικά: «Ήξερες ότι στον Λένιν άρεσαν οι γυναίκες με μεγάλο στήθος;». Όλα αυτά υπό το άγρυπνο βλέμμα του Τσε, αφίσες του οποίου έχουν κατακλύσει το χώρο.

Όμως η Λίντα επιστρέφει και ως ζευγάρι πλέον με τον Σάιμον, συμμετέχουν στις δράσεις των καταληψιών. Ένα απόγευμα, ενώ φιλιούνται στο πάρκο, θα πέσουν θύματα μιας ομάδας αφροοαμερικανών. Αυτό προκαλεί τη μήνι του Σάιμον για την αδιαφορία πολιτών και αστυνομίας γύρω από τον αγώνα και τα αιτήματα των φοιτητών. Η οργή του όμως θα ξεχειλίσει όταν δει τον πρώην δεξιό, και πλέον αριστερό στο πλευρό των καταληψιών, συναθλητή του από την κωπηλασία να βρίσκεται στο νοσοκομείο μετά από επίθεση ενός πλήθους δεξιών μπροστά στα μάτια αστυνομικών. Μπαίνει έξαλλος στο γραφείο του κοσμήτορα και απειλεί τη γραμματέα: «Είδατε την επανάσταση στην τηλεόραση; Διαβάσατε για αυτήν στις εφημερίδες; Δεν είναι εκεί! Είναι εδώ! Και θα γίνει πόλεμος! Όχι γιατί τον θέλαμε αλλά γιατί εσείς τον ξεκινήσατε!» Στο σημείο αυτό πια, έχουμε την πλήρη μεταστροφή του Σάιμον και την αμετάκλητη και ολοκληρωτική προσχώρησή του στον φοιτητικό αγώνα. Αυτό που ξεκίνησε σαν νεανικό παιχνίδι περιέργειας, κατέληξε κεντρικός σκοπός της ύπαρξής του. Από το στόμα του βγαίνει η φωνή του κινήματος και η οργή στα μάτια και τη φωνή του προϊδεάζει για όσα θα ακολουθήσουν.

Η τελευταία σκηνή της ταινίας μοιάζει να έχει παιχτεί άπειρες φορές ανά την υφήλιο σε πραγματικό χρόνο. Κάθε φορά που μια συλλογική δράση αναταράσσει τα λιμνάζοντα ύδατα της καθημερινότητας φέρνοντας στην επιφάνεια ζητήματα που η εκάστοτε εξουσία θέλει καλά κρυμμένα, και όταν μάλιστα αυτή η δράση πετυχαίνει να γίνει δημοφιλής και να αγγίξει ευρύτερα στρώματα πολιτών, τότε δεν υπάρχουν περιθώρια για διαπραγματεύσεις και το πραγματικό πρόσωπο της εξουσίας βγαίνει στην επιφάνεια. Έξω από το πανεπιστήμιο έχει συγκεντρωθεί πλήθος κόσμου, κάμερες και δημοσιογράφοι που έχουν μυριστεί το θέαμα και ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Ο πρόεδρος καλεί του φοιτητές να εκκενώσουν το κτίριο. Εκείνοι συγκεντρωμένοι στο κεντρικό αμφιθέατρο τραγουδούν όλοι μαζί χτυπώντας τα χέρια στο πάτωμα: «All we are saying, please give peace a chance...». Η σιωπή έξω από το κτίριο κόβεται με το μαχαίρι. Δυο κοπέλες αναρωτιούνται τώρα: «-Εμείς γιατί δεν κάναμε το ίδιο; -Επειδή δεν ξέραμε.».

Η εισβολή πραγματοποιείται. Για τα επόμενα 10 λεπτά οι θεατές παρακολουθούν άοπλους φοιτητές να ψεκάζονται ανηλεώς με χημικά σε κλειστό χώρο, να δέρνονται αδιακρίτως και να σέρνονται σε κλούβες από τις δυνάμεις καταστολής. Οι φοιτητές να μάχονται ουρλιάζοντας απέναντι σε πάνοπλους αστυνομικούς. Οι κάμερες να καταγράφουν και ο συγκεντρωμένος κόσμος να παρακολουθεί.

Σας θυμίζει κάτι;