Στις 4 Ιανουαρίου 1901 πεθαίνει ο Έλληνας ζωγράφος Νικόλαος Γύζης.
Η καλλιτεχνική πορεία του παρουσιάζει μία συνεχή άνοδο, από το ορμητικό νεανικό ξεκίνημα την εποχή των μαθητικών χρόνων του περνά στη συνέχεια σε ηθικές και μορφολογικές αναγωγές με τα ηθογραφικά θέματα της νεότητας και της ακμής του που ακολούθως τον οδηγούν σε ένα βαθύτερο πνευματικό περιεχόμενο με τις συμβολικές απεικονίσεις αφηρημένων εννοιών για να καταλήξει στα εκστατικά θρησκευτικά οράματα των τελευταίων χρόνων.
Σε μικρή ηλικία ο Γύζης γράφτηκε στη Σχολή των Τεχνών. Το 1886 συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου με υποτροφία από το Ναό Ευαγγελίστριας της Τήνου.
Στο Μόναχο έγινε δεκτός στο εργαστήρι του Καρλ Τέοντορ φον Πιλότι, καλύτερου ζωγράφου τότε της Βαυαρίας. Τα έργα του Γύζη εκείνης της περιόδου είναι έντονα επηρεασμένα από το ρομαντισμό και το νεοκλασικισμό.
Το 1872 επέστρεψε στην Αθήνα για να εγκατασταθεί μόνιμα και μαζί με το Νικηφόρο Λύτρα ταξίδεψαν στη Μικρά Ασία. Οι περιορισμένες δυνατότητες για σταδιοδρομία στην Ελλάδα τον ανάγκασαν να επιστρέψει στη Γερμανία το 1874, ωστόσο σχέδια που έφερε μαζί του τον βοήθησαν σημαντικά στην ανάπτυξη των ηθογραφικών του θεμάτων.
Καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του πραγματοποίησε δύο ταξίδια στην Ελλάδα, το 1877 κατά το οποίο νυμφεύτηκε την Άρτεμη Νάζου και το 1895.
Η ελληνική ύπαιθρος κατέχει εξέχουσα θέση στη θεματογραφία των έργων του.
Οι έπαινοι και τα τιμητικά βραβεία που απέσπασαν οι πίνακες του Γύζη του προσέφεραν καταξίωση στο χώρο της ζωγραφικής. Σε αναγνώριση του έργου του διορίστηκε καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου.
Μέσα στο μεγάλο έργο του Γύζη, εκτός από τα άπειρα σχέδια και τις νεκρές φύσεις, έχουν την ιδιαίτερη θέση τους οι θαυμάσιες προσωπογραφίες συνήθως μελών της οικογένειάς του και φίλων, ολοζώντανες μαρτυρίες του μεγάλου ταλέντου, της δεξιοτεχνίας και της οξύτητας της παρατηρητικότητάς του.
Από τους πίνακές του ξεχωρίζουν: «Ο Ιωσήφ εις την φυλακήν» (1869), «Πρώτη εξομολόγησις» (1875), «Αρραβώνες των παιδιών» (1875), «Κρυφό Σχολειό» (1886), «Καλομάννα» (1886), «Αποκριά στην Αθήνα» (1886), «Η εαρινή συμφωνία» (1886), «Η Ιστορία» (1892) και «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» (1894).
(Πηγές: Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Wikipedia)
