Στις 24 Οκτωβρίου 1917 ξεσπά η Οκτωβριανή Επανάσταση.
Έπειτα από διαταγή του Λένιν ερυθροφρουροί και επαναστατημένοι στρατιώτες κυριεύουν δίχως να συναντήσουν αντίσταση, όλα τα στρατηγικά σημεία της Πετρούπολης.
Την επομένη, καταλαμβάνονται τα χειμερινά ανάκτορα που αποτελούσαν έδρα της κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός Κερένσκι τρέπεται σε φυγή.
Το Συνέδριο των Σοβιέτ στα οποία πλέον κυριαρχούν οι Μπολσεβίκοι καταλαμβάνει την εξουσία διορίζοντας το Λένιν Πρόεδρο, τον Τρότσκι υπεύθυνο επί των εξωτερικών υποθέσεων και το Στάλιν υπεύθυνο για τα ζητήματα των εθνών.
Η επανάσταση πραγματοποιήθηκε στην Αυτοκρατορική Ρωσία σε δύο φάσεις, ξεκινώντας από το Φεβρουάριο του 1917 και ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του ίδιου έτους οδηγώντας στη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης.
Θεωρείται η σημαντικότερη επανάσταση του 20ου αιώνα εξαιτίας των κοινωνικών αλλαγών που επέφερε, των διεθνών αλλαγών και της τραχύτητας του αγώνα.
Σύμφωνα με τη μαρξιστική θεώρηση, η Οκτωβριανή Επανάσταση τοποθετείται χρονικά και ιδεολογικά μετά τη Γαλλική Επανάσταση και έρχεται σε αντίθεση με τον αστικό φιλελευθερισμό και την κεφαλαιοκρατία αναδεικνύοντας την εργατική τάξη.
Η οικονομική παράλυση της Ρωσίας, η ανικανότητα και ο αυταρχισμός της εξουσίας και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης προκαλούν την εξέγερση του Φεβρουαρίου.
Ο Τσάρος αναγκάστηκε να παραιτηθεί και σχηματίστηκε κυβέρνηση από μετριοπαθή στελέχη της Δούμας. Σταδιακά, άρχισαν να συγκροτούνται τα πρώτα συμβούλια εργατών και αγροτών σε πολλές πόλεις τη Ρωσίας, τα επονομαζόμενα σοβιέτ.
Τον Απρίλιο θα επιστρέψει στη χώρα ο εξόριστος ηγέτης των Μπολσεβίκων Βλαντιμίρ Λένιν. Λίγες ημέρες αργότερα θα δημοσιεύσει το ιστορικό κείμενο με τις «Θέσεις του Απριλίου».
Την ίδια περίοδο επαναπατρίζεται ερχόμενος από της Η.Π.Α. και ο Λέων Τρότσκι. Στα μέσα Ιουλίου πραγματοποιούνται κινητοποιήσεις στην Πετρούπολη. Η εξέγερση των ναυτών στην Κροστάνδη θα αναδείξει το σύνθημα «όλη η εξουσία στα σοβιέτ».
Η κυβέρνηση συνεργασίας θα μπορέσει να καταστείλει προς το παρόν τις κινητοποιήσεις αυτές. Παράλληλα, έθεσε το κόμμα των Μπολσεβίκων εκτός νόμου. Ο Τρότσκι συνελήφθη και φυλακίστηκε ενώ ο Λένιν διέφυγε στη Φιλανδία.
Η έκρυθμη κατάσταση, σε συνδυασμό με την έλλειψη πρώτων ειδών και την πληθωριστική αύξηση των τιμών επέτειναν το κλίμα αδιεξόδου. Σταδιακά στα σοβιέτ της Πετρούπολης και της Μόσχας κυριάρχησαν οι μπολσεβίκοι με το σύνθημα «ειρήνη, γη και ψωμί».
Ο Λένιν, έχοντας επιστρέψει μυστικά στην Πετρούπολη, καλούσε την ηγεσία του σοβιέτ να αναλάβει ένοπλη δράση, ωστόσο τα σοβιέτ περίμεναν να καταλάβουν την εξουσία με δημοκρατικές διαδικασίες. Συμμετείχαν μάλιστα στη «δημοκρατική συνέλευση» που είχε καλέσει ο Κερένσκι.
Ωστόσο, μία κίνηση επίδειξης δύναμης από πλευράς Κερένσκι, με την εντολή για κλείσιμο των εφημερίδων που υποστήριζαν τους Μπολσεβίκους το πρωί της 24ης Οκτωβρίου πυροδότησε τις εξελίξεις.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε την ανατροπή της κυβέρνησης από τους Μπολσεβίκους και την κατάληψη των χειμερινών ανακτόρων.
(Πηγές: Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Wikipedia)



