Σύνδεση

Σύνδεση

Νεαρός Σύριος διαδηλωτής κάνει το σήμα της νίκης

Από τότε που επέστρεψα από τη Συρία στο τέλος Μαϊου, πολλοί εξακολουθούν να με ρωτούν ξανά και ξανά: υπάρχει κάποιο σημάδι ότι η επανάσταση μπορεί να πετύχει; Αυτή η ερώτηση όμως δεν μπορεί να βρεί απάντηση σε ένα απλό ναι ή όχι.

Η κοινή γνώμη είναι διχασμένη στη Συρία. Είναι αλήθεια ότι ο αριθμός των πολιτών που στέκονται στο πλευρό της κυβέρνησης πέφτει από τη μία Παρασκευή στην άλλη, αποξενωμένος από την απροκάλυπτη βιαιότητα του καθεστώτος και τον αυξανόμενο δεσποτισμό του, αλλά η λαϊκή υποστήριξη για την επανάσταση δεν έχει φτάσει ακόμη στο σημείο εκείνο όπου όσοι αντιτίθενται στην αλλαγή (του καθεστώτος) να διστάζουν να μιλήσουν. Μπορεί να δεί ακόμη κανείς αφίσες και σημαίες στα μαγαζιά κα τους δρόμους εκείνων των συνοικιών και χωριών όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού υποστηρίζει τη δικτατορία, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων της Δαμασκού και του Χαλεπίου, τα "κάστρα" του καθεστώτος. Η ολιγαρχία, ο γραφειοκρατικός μηχανισμός, η πολιτική και στρατιωτική ελίτ και η νεοανερχόμενη πλούσια μεσαία τάξη (που αναδύθηκε την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στα πλαίσια της ελεύθερης αγοράς) στέκονται στο πλευρό του καθεστώτος, μαζί με τις θρησκευτικές μειονότητες, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών (που τους τρομοκρατεί η ιδέα της ανόδου στην εξουσία ενός Ισλαμικού καθεστώτος), οι Δρούζοι και οι Αλεβίτες (ειδικότερα, οι Σιϊτες στους οποίους ανήκει ο Πρόεδρος Μπασάρ Αλ Άσαντ). Γι' αυτό το ένα τρίτο του πληθυσμού, συνηθισμένο στην προστασία που παρέχει το καθεστώς ατιμωρησίας, η πρόκληση που θέτουν οι επαναστάτες είναι κάτι παραπάνω από μια ενοχλητική ημικρανία.

Με την εξαίρεση των δύο μεγαλύτερων συριακών πόλεων, στις Ντέραα, Ντούμα, Χόμς, Μπανίγιας, Χάμα και άλλες, ένα αυξανόμενο ποσοστό του πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένων φτωχών χωρικών, των άνεργων μορφωμένων νέων, διανοούμενων που διψούν για ελευθερία έκφρασης και πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος) αντιλαμβάνεται τη διάχυτη καταπίεση, διαφθορά και φτώχεια και κατεβαίνουν, αργά αλλά σταθερά, στους δρόμους. Και σίγουρα πληρώνουν ένα πολύ ακριβό τίμημα γι' αυτό. Εκατοντάδες απ' αυτούς είναι τώρα νεκροί και χιλιάδες αγνοούνται. Πολλοί απ' αυτούς τους δρόμους έχουν μετατραπεί κυριολεκτικά σε πολεμικές ζώνες: άλλοι γίνονται πόλεις – φαντάσματα την παραμονή των διαμαρτυριών που λαμβάνει χώρα κάθε Παρασκευή.

Εξεγερμένοι διαδηλωτές σκίζουν πορτραίτα του Πρόεδρου Μπασάρ Αλ Άσσαντ και του πατέρα του, Χαφέζ

Στη Ντέραα, το επίκεντρο της εξέγερσης, τα τανκς έχουν αντικαταστήσει τους ανθρώπους: στη Ντούμα, ένα προάστιο της πρωτεύουσας, οι κύριοι κομβικοί δρόμοι έχουν αποκλειστεί με σάκους από άμμο εδώ και βδομάδες. Η Χομς έχει καταληφθεί από τη ψύχωση του τρόμου και η υποβαθμισμένη πόλη της Χάμα δεν μπορεί να ξεχάσει το παρελθόν της και περιμένει ακόμη για την κατάλληλη στιγμή που θα φέρει την εκδίκηση για τους θανάτοςυ των χιλιάδων που χάθηκαν το 1982 από τα χέρια του Χάφεζ αλ Άσσαντ, του πατέρα του Μπασάρ, που έβαλε ένα φρικτό τέλος σε μια βίαιη εξέγερση των Ισλαμιστών, που κόντεψε να τον ανατρέψει. Αλλά ένα πράγμα είναι βέβαιο: στον ψυχισμό όσων έχουν καταφέρει να ξεπεράσουν τους φόβους τους και να ορθώσουν το ανάστημά τους, απλά δεν υπάρχει επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς. Ίσως να διαφωνούν για το τι πρέπει να συμβεί μετά και ναι, γνωρίζουν τους περιορισμούς που θέτουν τα εδάφη τους, την έλλειψη ενιαίας ηγεσίας, και τη διεθνή απομόνωση, αλλά έχουν αποκαλύψει μια σθεναρή αποφασιστικότητα για συνέχιση του αγώνα ενάντια στο τείχος της τυρρανίας, έτοιμοι να χύσουν το αίμα τους αν χρειαστεί.

Ωστόσο, υπάρχει επίσης ένα ακόμη σημαντικό, ίσως αποφασιστικής σημασίας, μέρος του πληθυσμού που πρέπει να συμπεριληφθεί στην εικόνα: αυτοί που ποτέ στο παρελθόν δεν αμφισβήτησαν το παρελθόν – έμποροι, φιλελεύθεροι ελεύθεροι επαγγελματίες, επιχειρηματίες και τα κοσμικά τμήματα της κοινωνίας – που αισθάνονται προσβεβλημένοι από τον κυνισμό και την αλαζονεία του Προέδρου Αλ Άσσαντ στην καίρια ομιλία του στο συριακό κοινοβούλιο στις 30 Μαρτίου. Αυτές οι ομάδες έχου αποστασιοποιηθεί και παρατηρούν τις εξελίξεις με αυξανόμεη οργή. Στη σκέψη τους, το κίνημα ανατροπής του καθεστώτος δεν έχει ακόμη εδραιωθεί, ιδιαίτερα καθώς δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη εναλλακτική σ' έναν ορίζοντα κατακλυσμένο από απειλές: αποσχιστικές τάσεις, εμφύλιος πόλεμος, Ισλαμισμός, ξένη στρατιωτική παρέμβαση, πόλεμος με το Ισραήλ – μια μακρά λίστα από εύλογους φόβους, τους οποίους εκμεταλλεύεται το καθεστώς προπαγανδιστικά για να συσπειρώσει τους υποστηρικτές του γύρω απ' αυτό. Αλλά είναι βέβαιο, ότι από τη στιγμή που έχει τεθεί υπο αμφισβήτηση, δεν μπορεί πλέον να θεωρεί τη θέση του δεδομένη. Η δικτατορία γνωρίζει αυτή την ενοχλητική κατάσταση και προσπαθεί να κερδίσει ξανά τη νομιμότητα τιμωρόντας αποδιοπομπαίους τράγους, μοιράζοντας χρήματα στις καταπιεσμένες μειονότητες (όπως οι Κούρδοι και Χανμπαλίτες) και υιοθετώντας μια σειρά φιλολαϊκών μέτρων.

Συριακά στρατεύματα κατευθύνονται προς τις εξεγερμένες περιοχές

Η μάχη για τις καρδιές και τα μυαλά είναι κρίσιμη στη Συρία. Υπάρχει ένας καλός λόγος που το καθεστώς εμποδίζει την κάλυψη των γεγονότων από τα ξένα ΜΜΕ και χρησιμοποιεί τα εντόπια ΜΜΕ ως εργαλείο προπαγάνδας. Η ροή πληροφόρησης γίνεται με χαοτικούς ρυθμούς και είναι αλληλοσυγκρουόμενη. Αλλά στην τεχνολογική εποχή, οι αρχές δεν μπορούν πια να ασκούν έλεγχο πάνω στο είδος των πληροφοριών που φτάνει στους υπηκόους τους και δεν μπορούν πλέον να αναχαιτίσουν την παλίρροια της ανθρώπινης επικοινωνίας και των φημών. Η συριακή κυβέρνηση εξακολουθεί να ενστερνίζεται θεωρίες συνομωσιών, κατηγορώντας αόριστα ένοπλες ομάδες που σπέρνουν τον θάνατο, χάος και τον πανικό στους πολίτες. Αλλά ο βαθμός δυσπιστίας είναι μεγάλος έξω από τον σκληρό πυρήνα υποστηρικτών, ακόμη και μεταξύ εκείνων που ραχάτευαν στις γωνιές των έρημων δρόμων της Ντέραα και κοίταζαν τους στρατιώτες της Τέταρτης Μεραρχίας, τρώγοντας ζάιτ και ζαατάρ σάντουιτς δίπλα σε τοίχους καλυμμένους από γκραφίτι που καλούσαν τον στρατό να ενωθεί με την επανάσταση. Αυτή δεν είναι η συμπεριφορά κάποιου που φοβάται για τη ζωή του. Αλλά σε κάθε περίπτωση, το φαίνεσθαι, όχι η αλήθεια, είναι το κλειδί για να πετύχει μια επανάσταση. Και ενώ ο καιρός περνά και οι κοινωνικές, οικονομικές, και ψυχολογικές δυσκολίες, που συνεπάγεται η επανάσταση, εξαπλώνονται, το καθεστώς φαίνεται ως ένας αδίστακτος μηχανισμός καταπίεσης στα μάτια όλων και περισσότερων Σύριων.

Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η επανάσταση δεν μπορεί να πετύχει ενώ ο στρατός στέκεται στο πλευρό του καθεστώτος. Κάποιοι ίσως συμφωνήσουν ότι αν και κάποιες αναφορές για στάσεις και λιποταξίες στις τάξεις του Συριακύ στρατού είναι αξιόπιστες, με τον σφικτό έλεγχο της οικογένειας που κατέχει την εξουσία, είναι αδύνατον να φανταστείς ένα σενάριο παρόμοιο με ότι συνέβη στην Αίγυπτο ή την Τυνησία, όπου έγινε ολική στροφή του στρατού. Αλλά όπως είχε πει και ο μακαρίτης Ryszard Kapunscinsky, η Συρία διέρχεται μια φάση ''επανάστασης υπό πολιορκία''. Ποιος ξέρει ποια πλευρά θα εξασθενίσει πρώτη; Ποιος ξέρει τι συμβαίνει στους διαδρόμους του προεδρικού μεγάρου; Ένα πράγμα όμως είναι σίγουρο: ενώ το καθεστώς Αλ Άσσαντ μπορεί να δοκιμάσει όλα τα μέσα που κατέχει υπό την εξουσία του για να αποφύγει την άβυσσο, η αλήθεια είναι ότι ολοένα και περισσότεροι Σύριοι απλά δεν το θέλουν πια. Και το πιο σημαντικό: Ξεπερνούν θαραλλέα τους φόβους τους, σηκώνουν το ανάστημά τους και απευθύνονται με δυνατή και καθαρή φωνή, σε όποιον θέλει να τους ακούσει.

Της Έμμα Σάλμα, Ανεξάρτητης Δημοσιογράφου

Ανταπόκριση από Δαμασκό, Συρία, 21/07/2011


Τα Cookies μας επιτρέπουν να σας προσφέρουμε μια καλύτερη και ασφαλέστερη εμπειρία κατά τη χρήση του δικτυακού μας τόπου. Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Historical Quest αποδέχεστε τη χρήση Cookies. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε διαβάστε τους Όρους Χρήσης & Απορρήτου.