Σύνδεση

Σύνδεση

ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

To Fritule είναι το παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο επιδόρπιο στην Κροατία

Τα Χριστούγεννα σε όλες τις χριστιανικές χώρες γιορτάζονται ποικιλοτρόπως, και πόσο μάλλον στα Βαλκάνια, στα οποία οι παραδόσεις των ορθοδόξων είναι πολλές και άκρως ενδιαφέρουσες. Μελετώντας τα ήθη και τα έθιμα, παρατηρούμε πολλές ομοιότητες και διαφορές στον τρόπο που οι διαφορετικοί λαοί διαλέγουν να γιορτάσουν τις Άγιες Μέρες, αλλά το κοινό στοιχείο τους είναι σίγουρα η μαγεία που οι εορταστικές εκδηλώσεις εκπέμπουν.

Τα Βαλκάνια έχουν μια ιδιαίτερη μαγεία, η οποία οφείλεται στους λαούς που είναι τόσο διαφορετικοί αλλά και τόσο όμοιοι μεταξύ τους. Αυτή η μαγεία δε θα μπορούσε να λείπει από μια εποχή του χρόνου τόσο μαγική. Στη συνέχεια του άρθρου, θα πάρετε μια μικρή ιδέα για τον ιδιαίτερο εορτασμό μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης. Δε θα γίνει αναφορά στα ελληνικά έθιμα, τα οποία καθότι πολλά, θα πρέπει να αναφερθούν ξεχωριστά. Έτσι, προετοιμαστείτε για ένα ταξίδι στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες.

Ξεκινώντας από την Κροατία, στην οποία οι εορτασμοί ξεκινούν από νωρίς, αφού στις 13 Δεκέμβρη όταν γιορτάζει η Αγία Λουκία, δίνεται το σήμα έναρξης της εορταστικής περιόδου βλέπουμε έθιμα που χάνονται στα βάθη των χρόνων. Οι Κροάτες, συνηθίζουν να βάζουν σπόρους μέσα σε ένα πιάτο με νερό και οι οποίοι θα μεγαλώσουν ώστε το βράδυ των Χριστουγέννων να δεθούν με μια κορδέλα που έχει μπλε, κόκκινο και άσπρο χρώμα. Η παράδοση λέει, επίσης, ότι μια γυναίκα πρέπει να γυρνά στις γειτονιές και να προσφέρει ξηρούς καρπούς, μήλα, σύκα και αμύγδαλα. Τέλος, οι κροατικές οικογένειες συνηθίζουν να σκορπούν άχυρα στο πάτωμα την παραμονή των Χριστουγέννων, τα οποία φέρνουν καλή τύχη και μετά κάθονται πάνω σε αυτά για να έχουν μια χρονιά με υγεία.

Η γιορτή του Αγίου Ιγνατίου στις 20 Δεκέμβρη είναι εκείνη που σηματοδοτεί την έναρξη των εορτασμών στη Ρουμανία. Ελεύθεροι από κάθε είδους εργασία, οι Ρουμάνοι, ξεχνούν τις έγνοιες τους και προετοιμάζονται για τις επόμενες μέρες που είναι γεμάτες χαρά. Όπως και στη χώρα μας, στη Ρουμανία τα κάλαντα έχουν πρωταρχικό ρόλο στην εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων και έτσι τα παιδιά βγαίνουν στους δρόμους για να τραγουδήσουν και να μαζέψουν τα κέρματα που τους δίνουν ώστε το Νέο Έτος να είναι καλό γι' αυτά. Την ημέρα των Χριστουγέννων, η νοικοκυρά τοποθετεί το ψωμί που έχει φτιάξει κάτω από το τραπέζι γιατί πιστεύουν ότι με αυτή την κίνηση η οικογένεια θα έχει τύχη τη νέα χρονιά που έρχεται. Μάλιστα, ταυτόχρονα, κάτω από το τραπεζομάντιλο τοποθετούνται σπόροι σιταριού για να υπάρχει καλύτερη σοδιά (γι' αυτούς που είναι αγρότες).

Τα μέλη μιας σερβικής οικογένειας σπάνε το česnica πριν αρχίσει το χριστουγεννιάτικο δείπνο

Το ψωμί «cesnica» είναι μέρος της εορταστικής παράδοσης της Σερβίας. Μοιάζει με τη δική μας βασιλόπιτα, αφού και εκεί υπάρχει ένα κέρμα το οποίο θα φέρει τύχει σε αυτόν που θα το βρει. Όλοι παίρνουν από ένα κομμάτι αλλά υποχρεωτικά κόβεται και ένα για το σπίτι. Οι Σέρβοι συνηθίζουν να στολίζουν βελανιδιά, την οποία κόβουν μόνοι τους έτσι ώστε να πετάξουν ένα κομμάτι από το δέντρο στο τζάκι, μια κίνηση συμβολική για καλοτυχία. Όπως και στην Κροατία, έτσι και στη Σερβία, υπάρχει το έθιμο με τα άχυρα, πράγμα που μας δείχνει ότι οι Βαλκανικοί λαοί έχουν περισσότερα κοινά στις παραδόσεις τους απ' ότι ενδεχομένως να περιμέναμε. Αυτή η άποψη επιβεβαιώνεται και με το δικό μας κοινό έθιμο, αφού και οι Σέρβοι πιστεύουν στο «ποδαρικό» της Νέας Χρονιάς.

Η γιορτή του Ιγνατίου σηματοδοτεί και στη γειτονική Βουλγαρία την αρχή για τους εορτασμούς της χριστουγεννιάτικης περιόδου. Ανύπαντρες ή, έστω, πρόσφατα παντρεμένες κοπέλες καλούνται να φτιάξουν ψωμί για το πλούσιο γιορτινό τραπέζι. Συνηθίζεται μάλιστα, το ψωμί αυτό, να είναι διακοσμημένο με στοιχεία που συμβολίζουν τα ζώα που έχουν οι άνθρωποι στο σπίτι αλλά και τον αγρό. Μέσα στο ψωμί τοποθετείται ένα νόμισμα (άλλη μια παραλλαγή της δικής μας βασιλόπιτας). Τα παιδιά που λένε τα κάλαντα, παίρνουν ως δώρο τσουρέκια που φτιάχνονται από την ίδια κοπέλα. Άλλο ένα έθιμο που έχει πολύ ενδιαφέρον στην περιοχή είναι ότι κανένας δεν δανείζει τίποτα εκείνη την ημέρα ώστε η οικογένεια να μην έχει απώλειες μέσα στην επόμενη χρονιά.

Το έθιμο που ξεχωρίζει στη Βουλγαρία είναι το «koleduvane». Πρόκειται για μία τελετή στην οποία λαμβάνουν μέρος νεαρά αγόρια τα οποία είναι μεταμφιεσμένα και περνούν από όλα τα σπίτια χτυπώντας πόρτες και δίνοντας ευχές για υγεία και καλή τύχη. Μετά, άλλοι νεαροί έρχονται με βέργες στολισμένες με κορδέλες, καλαμπόκι και φρούτα και χτυπούν απαλά στους ώμους τους ανθρώπους με ευχές για καλή υγεία και επιτυχία.

Τέλος, ένα συνονθύλευμα των γνωστών χριστουγεννιάτικων παραδόσεων, συναντάμε στη Σλοβενία, αφού και εδώ παρατηρούμε την ύπαρξη ψωμιού που φέρνει τύχη στους ανθρώπους αλλά και νέους που λένε τα κάλαντα για να έχουν τα νοικοκυριά ευημερία. Σημαντικό είναι το θυμιάτισμα έτσι ώστε να ξορκίζεται το κακό αλλά και η ανταλλαγή δώρων και γλυκών την παραμονή των Χριστουγέννων.

Αυτές ήταν μερικές από τις παραδόσεις και τα έθιμα των Βαλκανικών χωρών για την περίοδο των Χριστουγέννων. Φυσικά, υπάρχουν πολλά ακόμα αφού σίγουρα κάθε πόλη και χωριό θα έχει τις ιδιαιτερότητές του όπως γίνεται και στη χώρα μας, αλλά σε αυτό το άρθρο σημειώνουμε τα πιο γνωστά έθιμα.

Παρατηρούμε ότι σε όλες τις χώρες, η γέννηση του Χριστού, γιορτάζεται με λαμπρότητα και οι λαοί δεν ξεχνούν τις παραδόσεις των προγόνων τους.

Βούλγαροι κολεντάρι (коледари) τραγουδούν τα Koλεντούβανε (коледаруване)

 

Πηγές:

http://eu.greekreporter.gr/?p=423

www.allforwinter.com

http://www.crestinortodox.ro/post/postul-craciunului-68386.html

http://www.crestinortodox.ro/editoriale/lasata-secului-pentru-postul-craciunului-97694.html

http://observator.ro/traditii-pentru-spor-si-sanatate-de-sfantul-apostol-andrei-121347.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Veselin_%C4%8Cajkanovi%C4%87

http://www.rastko.rs/rastko-drina/ljudi/adjurdjev-radjevina/index.html

http://www.etno-institut.co.rs/GEI/GEI_LIV/mira.pdf

της Μαρίας Γεωργοπούλου, Ιστορικού


Τα Cookies μας επιτρέπουν να σας προσφέρουμε μια καλύτερη και ασφαλέστερη εμπειρία κατά τη χρήση του δικτυακού μας τόπου. Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Historical Quest αποδέχεστε τη χρήση Cookies. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε διαβάστε τους Όρους Χρήσης & Απορρήτου.