Σύνδεση

Σύνδεση

Σύριοι αντάρτες καταφτάνουν σε θερμό σημείο αναμέτρησης με κυβερνητικές δυνάμεις

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η κριτική ανάλυση του αιματηρού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος λαμβάνει χώρα στη Συρία από το 2011.

Από το 1946 όταν ο γαλλικός στρατός υποχρεώθηκε να φύγει από τα συριακά εδάφη, ως τις μέρες μας, η Συρία κυριολεκτικά μαστίζεται από ταραχές, πραξικοπήματα και ένα γενικότερο κλίμα αδιαφάνειας στην πολιτική ζωή. Η ίδρυση του Αραβικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, γνωστού και ως Baath (Nations Online, 2012) το 1947 από τον Μισέλ Αφλάκ και τον Σαλάχ Αλ Ντιν Αλ Μπιτάρ αποτέλεσε ένα γεγονός που επρόκειτο να σημαδέψει την πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα της Συρίας (BBC News, 2012). Ο τωρινός εμφύλιος πόλεμος που μαίνεται στη Συρία έχει ως αντιπάλους το Baath καθεστώς του Μπασάρ Αλ Άσαντ και την αντιπολίτευση-επαναστάτες που επιθυμούν να το καθαιρέσουν.

Ύστερα από χρόνια ταραχών και πολιτικής αστάθειας, η άνοδος στην προεδρία του Χαφέζ Αλ Άσαντ το 1971, οδήγησε τη χώρα σε ένα δρόμο οικονομικής ανάκαμψης. Ο θάνατος του Χαφέζ Αλ Άσαντ τον Ιούνιο του 2000, έδωσε την ευκαιρία στον γιο του, Μπασάρ Αλ Άσαντ, να τον διαδεχτεί στην ηγεσία της χώρας. Πέντε μήνες ύστερα από την αποδοχή του προεδρικού αξιώματος, ο Μπασάρ Αλ Άσαντ έδωσε εντολή για την απελευθέρωση 600 πολιτικών κρατουμένων. Με αυτόν τον τρόπο ήθελε να δείξει ότι η πολιτική του αποσκοπούσε στο να ενώσει και όχι να διχάσει το συριακό λαό.

Τα πρώτα σημαντικά προβλήματα που αντιμετώπισε η κυβέρνηση Άσαντ ήταν οι πολιτικές εντάσεις με τις ΗΠΑ το 2002. Πιο συγκεκριμένα, το Μάιο του 2002, η Ουάσιγκτον κατηγόρησε ανοιχτά τη Δαμασκό ότι αγόραζε όπλα μαζικής καταστροφής, ενώ τον Απρίλιο του 2003, η αμερικανική κυβέρνηση απείλησε τη Συρία με κυρώσεις αν συνέχιζε να κατασκευάζει χημικά όπλα και να βοηθάει ιρακινούς φυγάδες. Τελικά οι απειλές για οικονομικές κυρώσεις έγιναν πραγματικότητα τον Μάιο του 2004 με την σχετικά αόριστη κατηγορία ότι η συριακή κυβέρνηση υποστήριζε την τρομοκρατία και ενίσχυε την είσοδο στρατιωτών εντός των ιρακινών εδαφών. Η δολοφονία του τέως Πρωθυπουργού του Λιβάνου Χαρίρι στην Βηρυτό το 2005 οδήγησε στην κλιμάκωση την αμερικανο-συριακής έντασης, καθώς η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι η δολοφονία ήταν αποτέλεσμα της συριακής επιρροής στο Λίβανο. Όπως ήταν αναμενόμενο, στη Συρία, το αντιαμερικανικό μένος μεγάλωνε μέρα με την ημέρα. Η αιματηρή επίθεση στην αμερικανική πρεσβεία στη Δαμασκό το Σεπτέμβριο του 2006, ήταν το φυσικό επακόλουθο.

Το Σεπτέμβριο του 2007, το Ισραήλ πραγματοποιεί εναέριο βομβαρδισμό σε μια τοποθεσία της βορείου Συρίας, στην οποία λεγόταν ότι δημιουργείτο πυρηνική εγκατάσταση. Το ζήτημα αυτό είχε και συνέχεια, καθώς τον Ιούνιο του 2011 (εν μέσω εμφυλίου πολέμου), τα Ηνωμένα Έθνη παρέπεμψαν τη Συρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας με την κατηγορία ότι κατασκεύαζε παράνομα πυρηνικό αντιδραστήρα στην εν λόγω περιοχή. Το 2008, η αμερικανική κυβέρνηση κατηγόρησε ανοιχτά τη Βόρειο Κορέα ότι βοηθούσε ενεργά τη Συρία στην περάτωση του πυρηνικού προγράμματος. Τον Ιούνιο του 2009, τα Ηνωμένα Έθνη υποστήριξαν ότι ίχνη από παράνομα παρασκευασμένο ουράνιο βρέθηκαν σε έναν αντιδραστήρα στη Δαμασκό. Σαν αποτέλεσμα, το Μάιο του 2010, οι ΗΠΑ ανανεώνουν τις κυρώσεις στη Συρία, οι οποίες στηρίζονται στο ότι η Συρία α) υποστήριζε συστηματικά τρομοκρατικές οργανώσεις, β) γύρευε όπλα μαζικής καταστροφής και γ) τροφοδοτούσε τη λιβανέζικη οργάνωση Χεζμπολάχ με πυραύλους Σκούντ, γεγονός που ήταν αντίθετο ως προς τις συμφωνίες με τα Ηνωμένα Έθνη.

Ο εμφύλιος πόλεμος ουσιαστικά ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2011 με τις διαδηλώσεις στη Δαμασκό και την Ντέρα για την αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων. Ο θάνατος διαδηλωτών από τις σφαίρες των δυνάμεων ασφαλείας πυροδότησε τη βία, η οποία μέσα στους επόμενους μήνες εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα. Οι αντίπαλοι ήταν η κυβέρνηση Άσαντ εναντίον της οργανωμένης αντιπολίτευσης-επαναστατών. Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια εκτόνωσης της κρίσης, ο Άσαντ ελευθερώνει δεκάδες πολιτικούς κρατουμένους και αποπέμπει την κυβέρνηση, αλλά παράλληλα εκφράζει την πεποίθησή του ότι οι διαδηλωτές ήταν στην πραγματικότητα ισραηλινοί πράκτορες.

Τον Μάιο του 2011 στη Συρία επικρατούσε το απόλυτο χάος. Άρματα μάχης εισέβαλαν στη Χόμς, στη Ντέρα, στη Μπάνιας και στα προάστια της Δαμασκού για να καταπνίξουν τις αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες. Όπως ήταν αναμενόμενο, και οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση αύξησαν τις κυρώσεις, ενώ ο Άσαντ συνέχιζε να δίνει αμνηστία σε πολιτικούς κρατουμένους. Τον Ιούνιο του 2011, η κυβέρνηση Άσαντ υποστήριξε ότι 120 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας σκοτώθηκαν από οπλισμένες τρομοκρατικές ομάδες στη Τζιγκρ Αλ Σουγκούρ, στον συριακό βορρά. Αμέσως στρατιωτικές δυνάμεις πολιορκούν την πόλη και σαν αποτέλεσμα περισσότερα από δέκα χιλιάδες άτομα τρέπονται σε φυγή στην Τουρκία.

Τα παιδιά της Συρίας: τα πιο αθώα θύματα του εμφυλίου πολέμου

Μέχρι τον Ιούνιο του 2011, ήδη 887 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους (Spyer, 2012). Τον Ιούλιο του 2011, ο Άσαντ έπαυσε τον κυβερνήτη της Χάμα εξαιτίας μιας μεγάλης διαδήλωσης η οποία έλαβε χώρα στην περιοχή και κατά κάποιον τρόπο θεωρήθηκε ως σαμποτάζ εναντίον του Άσαντ. Παράλληλα, τα μέλη της αντιπολίτευσης συγκεντρώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό να ιδρύσουν ένα ενωτικό κίνημα ενάντια στην κυβέρνηση Άσαντ (BBC News, 2012). Στις 29 Ιουλίου, ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός δημιουργήθηκε από τους επαναστάτες, πάντα με στόχο την ανατροπή του Άσαντ. Μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου 2011, οι νεκροί είχαν ανέλθει στους 3.000 (Spyer, 2012).

Τον Οκτώβριο του 2011, σε μια πράξη υποστήριξης προς τη Συρία, η Ρωσία και η Κίνα θέτουν βέτο σε απόφαση των Ηνωμένων Εθνών που ουσιαστικά καταδίκαζε την κυβέρνηση Άσαντ για τις μέχρι τότε ενέργειές της. Το Νοέμβριο του 2011, η Αραβική Λίγκα ψήφισε υπέρ της αποβολής της Συρίας από τους κόλπους της λόγω των ταραχών και επέβαλλε κυρώσεις. Τον επόμενο μήνα, η Συρία αναγκάστηκε να δεχτεί έναν όρο της Αραβικής Λίγκας, σύμφωνα με τον οποίο Άραβες παρατηρητές θα εισέρχονταν στα συριακά εδάφη για να εποπτεύσουν την κατάσταση. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Δεκέμβριο έλαβε χώρα και ένα από τα πλέον δραματικά γεγονότα, μια διπλή έκρηξη μέσα στη Δαμασκό, η οποία άφησε πίσω της 44 νεκρούς. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε ανοιχτά τον Άσαντ για την έκρηξη.

Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι μεταξύ του φθινοπώρου του 2011 και της άνοιξης του 2012 η όλη κατάσταση είχε φτάσει σε αδιέξοδο, αφενός διότι ο Άσαντ αδυνατούσε να επανακτήσει τις περιοχές που είχαν καταλάβει οι επαναστάτες και αφετέρου διότι οι επαναστάτες δεν μπορούσαν να εισβάλλουν στα εδάφη υπό την κατοχή του Άσαντ. Ο Άσαντ δε διέθετε επαρκή στρατό για να θέσει υπό την κατοχή του ολόκληρο το συριακό έδαφος, αλλά παράλληλα οι επαναστάτες δεν διέθεταν ούτε πολλούς στρατιώτες, ούτε τον κατάλληλο εξοπλισμό ώστε να εξαπολύσουν συντονισμένη επίθεση εναντίον του στρατού της κυβέρνησης. Ανάμεσα στο Φεβρουάριο και το Μάρτιο του 2012, και παρά το γεγονός ότι στις 10 Απριλίου επρόκειτο να λάβει χώρα εκεχειρία από τα Ηνωμένα Έθνη, ο στρατός του Άσαντ ξεκίνησε νέες επιθέσεις προκειμένου να καταλάβει τις θέσεις των επαναστατών (Spyer, 2012).

Υποστηρικτές του προέδρου Άσαντ διαδηλώνουν στη Δαμασκό

Το Μάιο του 2012, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καταδικάζει την κυβέρνηση Άσαντ για τη χρήση βαρέων όπλων και το θάνατο πάνω από εκατό πολιτών στη Χούλα. Ως ένδειξη διαμαρτυρίας, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία εκδιώκουν όλους τους σύριους διπλωμάτες.

Το Νοέμβριο του 2012 στο Κατάρ, οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης ενώνονται δημιουργώντας τον Εθνικό Συνασπισμό για τις Επαναστατικές και Αντιπολιτευτικές Δυνάμεις της Συρίας. Στη σύνοδο αυτή μετέχει και το Εθνικό Συμβούλιο της Συρίας. Η Αραβική Λίγκα αρνείται να αναγνωρίσει πλήρως τον Εθνικό Συνασπισμό, ενώ ορισμένες Ισλαμικές οργανώσεις στο Χαλέπι, όπως η Αλ Νάσρα και η Αλ Τοχίντ αρνούνται επίσης τη συμμετοχή τους στον Εθνικό Συνασπισμό, καθώς τον θεωρούν ως προϊόν συνωμοσίας. Το Δεκέμβριο του 2012, οι ΗΠΑ, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και οι χώρες του Κόλπου αναγνωρίζουν επισήμως τον Εθνικό Συνασπισμό ως τον νόμιμο αντιπρόσωπο του συριακού λαού.

Οι ταραχές συνεχίζονται και ακόμα είναι δύσκολο να προδικάσει κανείς το αποτέλεσμα. Πάντως πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η πτώση του καθεστώτος Άσαντ μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η πτώση Άσαντ μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων. Το καθεστώς Άσαντ κρατάει ακόμα ενωμένη μια μεγάλη πλειοψηφία του συριακού λαού λόγω θρησκευτικών και εθνικών παραγόντων, οπότε είναι πολύ πιθανό η πτώση του καθεστώτος να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη βία (Ivanov, 2012).

Ο εμφύλιος πόλεμος της Συρίας συμπλήρωσε ήδη δυο χρόνια και ακόμα λύση δεν έχει βρεθεί. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, τον Φεβρουάριο του 2013, ο αριθμός των νεκρών στη Συρία άγγιζε τις 70.000 (CNN, 2013). Παράλληλα, στις 17 Μαρτίου 2013, ο αριθμός των προσφύγων ήταν 889.068 (UNHCR, 2013). Τα νούμερα αυτά προκαλούν ίλιγγο και από ότι φαίνεται, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, η αύξηση είναι αναπόφευκτη. Ο εμφύλιος πόλεμος της Συρίας, όταν επιτέλους τελειώσει, δεν θα έχει νικητές και ηττημένους, απλά θα εξακολουθεί να θυμίζει σε όλους μια από τις μεγαλύτερες γενοκτονίες όλων των εποχών.

Ο πρόεδρος Άσαντ σκεφτικός σε φωτογραφικό στιγμιότυπο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

BBC News (2012), "Middle East-Syria Profile", διαθέσιμο σε: http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703995?print=true (πρόσβαση στις 29/12/12).

CIA-The World Factbook (2012), "Syria", διαθέσιμο σε: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html (πρόσβαση στις 17/11/12).

CNN (2013), "Syria death toll probably 70,000, U.N. human rights official says", διαθέσιμο σε: http://edition.cnn.com/2013/02/12/world/meast/syria-death-toll/index.html?hpt=hp_t1 (πρόσβαση στις 17/03/13).

Ivanov, Georgi (2012), "Syria Civil War: Why the Fall of Assad Could Be the Worst Possible Outcome", διαθέσιμο σε: http://policymic.com/articles/21336/syria-civil-war-why-the-fall-of-assad-could-be-the-worst-possible-outcome (πρόσβαση στις 6/1/13).

Nations Online (2012) "History of Syria", διαθέσιμο σε: http://www.nationsonline.org/oneworld/History/Syria-history.htm (πρόσβαση στις 5/1/13).

Spyer, Jonathan (2012), "Syrian Regime Strategy and the Syrian Civil War", Gloria Center, διαθέσιμο σε: http://www.gloria-center.org/2012/11/syrian-regime-strategy-and-the-syrian-civil-war/ (πρόσβαση στις 23/12/12).

UNHCR (2013), "Syria Regional Refugee Response", διαθέσιμο σε: http://data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php (πρόσβαση στις 17/3/13).

 

του Ιωάννη Βασιλείου, δρ. Περιφερειακής Ανάπτυξης


Τα Cookies μας επιτρέπουν να σας προσφέρουμε μια καλύτερη και ασφαλέστερη εμπειρία κατά τη χρήση του δικτυακού μας τόπου. Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Historical Quest αποδέχεστε τη χρήση Cookies. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε διαβάστε τους Όρους Χρήσης & Απορρήτου.