Σύνδεση

Σύνδεση

ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, Μάιος 1936

Υπέρ της απεργίας τάχθηκαν η Ενωτική ΓΣΕΕ (ελεγχόμενη από το ΚΚΕ) αλλά και η ΓΣΕΕ, καλώντας με κοινή ανακοίνωση σε συνέχιση του αγώνα μέχρι τη νίκη, δηλώνοντας πως θα εκπροσωπήσουν από κοινού τους εργάτες στις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση και την εργοδοσία (7.). Το μόνο τριτοβάθμιο συνδικαλιστικό όργανο που παραμένει μέχρι τη λήξη της απεργίας εχθρικό στον αγώνα των καπνεργατών είναι η Ανεξάρτητος Συνομοσπονδία του Καλύβα, που τη χρησιμοποίησε ο Ι. Μεταξάς για τη διάσπαση των απεργών. Η απεργία είχε καθολική συμμετοχή την πρώτη μέρα και περίπου 6.000 εργάτες, συγκεντρώθηκαν στον κινηματογράφο «Πάνθεον» (στο Βαρδάρι). Μαζί βρίσκονταν και αλληλέγγυοι αρτεργάτες, υποδηματεργάτες και εργάτες νηματουργίας. Την επόμενη μέρα πραγματοποιήθηκε νέα συγκέντρωση, με μεγαλύτερη συμμετοχή, στο ίδιο μέρος. Η αστυνομική παρουσία ήταν έντονη σε όλες τις συγκεντρώσεις, όπως και στις πρωτομαγιάτικες στο Μπεστσινάρ και το Σέιχ, ωστόσο δεν προκλήθηκαν επεισόδια.

Λίγο πριν γενικευθεί η χρήση των όπλων, οι αστυνομικές δυνάμεις ρίχνουν νερό στους απεργούς.

Στις 3.5, και ενώ η απεργία συνεχιζόταν με αμείωτη συμμετοχή, η αστυνομία εκδίωξε τις απεργιακές φρουρές από τα καπνομάγαζα με αποτέλεσμα οι εργοδότες να φέρουν απεργοσπάστες για δουλειά, οι οποίοι δεν ήταν καπνεργάτες (δεν είχαν βιβλιάριο του Ταμείου Ασφαλίσεως Καπνεργατών). Η κυβέρνηση Ι. Μεταξά αρχικά έδωσε υποσχέσεις για εκπλήρωση των αιτημάτων των απεργών, όμως ο Τύπος της εποχής την κατηγορούσε ότι υποδαυλίζει την αδιαλλαξία των εργοδοτών και προετοιμάζει την καταστολή της απεργίας. Στις 4.5, νέα μεγάλη διαδήλωση οργανώθηκε με απόφαση της Κεντρικής Απεργιακής Επιτροπής. Στόχος της μεταξύ άλλων να αποσταλεί τηλεγράφημα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση. Τότε έλαβαν χώρα κι οι πρώτες συγκρούσεις, καθώς οι χωροφύλακες επιτέθηκαν επανειλημμένα στους διαδηλωτές. Στις 6 και 7.5. κηρύχθηκαν γενικές απεργίες σε Καβάλα και Βόλο, στην δεύτερη μάλιστα έγιναν και εκτεταμένες συγκρούσεις διαδηλωτών-αστυνομίας. Στη Θεσσαλονίκη έγιναν απεργίες συμπαράστασης (μυλεργάτες, αυτοκινητιστές, κ.ά.). Στις 8.5 μετά από συγκέντρωση σε καπνομάγαζο της Εγνατίας περίπου 5.000 διαδηλωτές κατευθύνθηκαν προς το Διοικητήριο για να επιδώσουν ψήφισμα διαμαρτυρίας. Η αστυνομία ωστόσο είχε ήδη λάβει εντολές για καταστολή της διαδήλωσης: Κλείνοντας το δρόμο στην πορεία επιτέθηκε με μανία στους διαδηλωτές, με αποτέλεσμα οι γύρω δρόμοι να γίνουν πεδία συγκρούσεων. Οι απεργοί υποχώρησαν παροδικαά αλλά ανασυγκροτήθηκαν. Οι τραυματίες απεργοί ήταν δεκάδες. Στις 9.5 η εξέγερση γενικεύτηκε στη Θεσσαλονίκη. Η πραγματοποίηση γενικής απεργίας έδωσε τη δυνατότητα σε χιλιάδες διαδηλωτές να κατακλύσουν τους δρόμους της πόλης. Η αστυνομία επιτέθηκε άγρια στους διαδηλωτές, από νωρίς, και στις 10:30 π.μ., στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας, έπεσε νεκρός ο νεαρός αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης. Μανιασμένες συγκρούσεις πραγματοποιήθηκαν και η πορεία κατόρθωσε να φτάσει στο διοικητήριο, γύρω από το οποίο είχαν οχυρωθεί και στρατιωτικές μονάδες. Εκεί εξελίχθηκαν και οι νέες συμπλοκές με επελάσεις της έφιππης αστυνομίας και ομαδικά πυρά των πεζών χωροφυλάκων. Σύμφωνα με την περιγραφή του Βρετανού προξένου, «η οδός Εγνατία καθώς και οι γύρω δρόμοι και οι πλατείες ήταν γεμάτες από κόσμο, ενώ τα συνθήματα "Ζήτω η απεργία" και "Κάτω η αστυνομία" ακούγονταν από παντού. Τα πλήθη άρχισαν να κινούνται προς το Διοικητήριο, ενώ είχε οριστεί και πάλι μια επιτροπή για να δει τον Γενικό Διοικητή. Η αστυνομία, ενισχυμένη αυτή τη φορά από το Στρατό και από ένα τεθωρακισμένο όχημα, έφραξε το δρόμο των διαδηλωτών και τους διέταξε να διαλυθούν. Άρχισε η συμπλοκή κατά την οποία η αστυνομία χρησιμοποίησε ελεύθερα τις καραμπίνες». Ο απολογισμός ήταν δεκάδες νεκροί, εκατοντάδες τραυματίες και δεκάδες συλληφθέντες.

Διαδηλωτές στους δρόμους της Θεσσαλονικής, Μάιος 1936

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις συγκρούσεις πήραν μέρος και οι καπνεργάτριες δεχόμενες έντονη καταστολή. Ακόμα και μικρά κορίτσια υφίσταντο τις λυσσαλέες επιθέσεις της αστυνομίας, ταυτόχρονα όμως οι ίδιες αντιστέκονταν. Σύμφωνα με τις γλαφυρές περιγραφές του Ριζοσπάστη, «τις ρίχνουν κάτω, σκίζουν τα ρούχα τους και τις χτυπούν, αλλά και εκείνες παίρνουν θαρραλέα μέρος στη μάχη τραυματίζοντας αστυνομικούς με όποιο μέσο διαθέτουν» (8.). Παρά την άγρια καταστολή σχεδόν ο όλος πληθυσμός της πόλης ήταν στους δρόμους ανυποχώρητος με αποτέλεσμα η αστυνομία να υποχώρησε αφήνοντας τη διατήρηση της τάξης στο στρατό, ο οποίος όμως δεν επενέβη αμέσως. Έτσι για ένα περίπου διήμερο ο έλεγχος της πόλης να βρίσκεται στα χέρια των διαδηλωτών. Στο διάστημα αυτό έγινε η κηδεία των θυμάτων (10.5), την οποία παρακολούθησε ένα πλήθος 15.000 ανθρώπων αστυνομίας. Η Ενωτική ΓΣΕ και η ΓΣΕΕ, καταδικάζοντας το πολιτικό σχέδιο άγριας καταστολής της απεργίας από την κυβέρνηση και επιδιώκοντας να πιέσουν τους εργοδότες και την κυβέρνηση για να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική δυνατότητα των καπνεργατών, προκήρυξαν 24ωρη πανελλαδική απεργία αλληλεγγύης στις 13 Μάη, χωρίς να μπει όμως ζήτημα παραίτηση της κυβέρνησης, καθώς είναι αρνητική η ΓΣΕΕ. Η Αριστερά μέσω του Παλλαϊκού Μετώπου πολιτικοποίησε το χαρακτήρα του αγώνα με τα συνθήματα «Άμεση παραίτηση της κυβέρνησης», «Άμεση σχηματισμός κυβέρνησης από τη δημοκρατική πλειοψηφία στη Βουλή», «Άμεση και απόλυτη εφαρμογή του συμφώνου Παλλαϊκού Μετώπου-Φιλελευθέρων», «Ικανοποίηση των δίκαιων αιτημάτων του εργαζόμενου λαού» (9.).

πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, Μάιος 1936

Στις 11.5 πραγματοποιήθηκαν συλλαλητήρια αλληλεγγύης σε Κομοτηνή, Καβάλα, Κιλκίς, Λάρισα, Λαμία, Αγρίνιο. Την ίδια μέρα πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας σύσκεψη μεταξύ κυβέρνησης, καπνεμπόρων, της τριμελούς επιτροπής της ΠΚΟ στην πρωτεύουσα και αντιπροσωπειών των δύο ΓΣΕΕ που κατέληξε σε συμφωνία ορισμού κατώτατου μεροκάματου, αλλά η σύσκεψη δεν ασχολήθηκε με όλα τα αιτήματα των απεργών. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να δεχθεί τα πολιτικά αιτήματα που αφορούσαν στην απελευθέρωση των συλληφθέντων εργατών και στην τιμωρία των ενόχων αστυνομικών, για τις δολοφονίες έριξε την ευθύνη στους εργάτες που προκάλεσαν τη χωροφυλακή. Όσο για τους ιδιοκτήτες των καπνομάγαζων έκαναν μόνο κάποια αιτήματα δεκτά. Η αναφορά ότι οι περισσότερες διεκδικήσεις των εργατών έγιναν αποδεκτές για αυτό σταμάτησε η απεργία (10.) δεν πρέπει να ίσχυε σύμφωνα μάλιστα και με την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, που δημοσιεύτηκε στις 17 Μάη στο Ριζοσπάστη, στην οποία γίνεται μομφή στο γραμματέα της Ενωτικής Κ. Θέο για «την άμεση διαχείριση των διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση όσο και με τη ΓΣΕΕ. Αφού πήρε προσωπικές αποφάσεις που έβλαψαν τα ζητήματα που διαχειρίστηκε. Συγκεκριμένα χωρίς την έγκριση των οργανισμών, που εκπροσωπούσε, χωρίς την εξασφάλιση των απαραίτητων προϋποθέσεων για την κατοχύρωση των καπνεργατικών συμφερόντων υπέγραψε τη λύση της απεργίας» (11.). Η σύσκεψη αυτή έδωσε το σύνθημα λήξης της απεργίας στις 14.5, αφού προηγουμένως στις 13.5 πραγματοποιήθηκε από τις δύο συνομοσπονδίες η πρώτη γενική πανελλαδική απεργία από το 1919, με συμμετοχή 500.000 εργαζομένων.

7. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, ό.π., σ. 297-300.

8. εφ. Ριζοσπάστης, 9.5.1936

9. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, ό.π., σ. 297-300

10. Αυτή τη διαπίστωση τη βρίσκουμε διατυπωμένη στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, ό.π., σσ. 297-300.

11. Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα, Τόμος 4ος 1934-1940, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1975, σ. 375-6:Απόφαση της ΚΕ ( 17 Μάη 1936).

 


Τα Cookies μας επιτρέπουν να σας προσφέρουμε μια καλύτερη και ασφαλέστερη εμπειρία κατά τη χρήση του δικτυακού μας τόπου. Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Historical Quest αποδέχεστε τη χρήση Cookies. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε διαβάστε τους Όρους Χρήσης & Απορρήτου.